ABD, Trump yönetiminin Kongreyi atlayarak İsrail'e Türk firması tarafından üretilen 27.000 bomba satıyor
ABD Dışişleri Bakanlığı belgelerinde ortaya çıkan alışılmadık bir ayrıntıya göre, 660 milyon dolarlık bir silah anlaşması, İsrail'e Türk savunma şirketine ait bir Teksas fabrikasında üretilen 20.000'den fazla MK-80 bombası tedarik edecek.
Daniel Edelson, New York
Trump yönetimi, alışılmadık bir ayrıntı içeren bir anlaşmayla İsrail'e yaklaşık 660 milyon dolar değerinde büyük bir silah satışı konusunda ilerliyor: Mühimmat, Türk savunma üreticisine ait bir şirket tarafından üretiliyor.
Cuma günü geç saatlerde ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından açıklanan satış, binlerce MK-80 serisi bomba ve ilgili ekipmanı içeriyor. Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran ile savaşın "acil satış gerektiren bir acil durum" olduğunu ilan ederek, yönetimin silah ihracatı için normalde gerekli olan kongre inceleme sürecini atlamasına olanak sağladı.
רג'פ טראיפ ארדואן בנימין נתניהו דונלד טראמפ
Benjamin Netanyahu, Donald Trump, Recep Tayyip Erdoğan
(Fotoğraf: Saul Loeb/ AFP, Roberto Schmidt/ AFP)
Acil durum ilanı, yönetimin büyük yabancı silah satışları için kongre denetimini zorunlu kılan Silah İhracat Kontrol Yasası'nın 36(b) maddesini atlamasına olanak tanıyor.
Anlaşmaya göre İsrail, toplam değeri yaklaşık 660 milyon dolar olan 20.000'den fazla bomba alacak. Resmi açıklamaya göre, paket yaklaşık yarım ton ağırlığında ve yaklaşık 151,8 milyon dolar değerinde 12.000 adet BLU-110A/B bombası içeriyor. İsrail ayrıca yaklaşık 250 kilogram ağırlığında 10.000 bomba, 5.000 adet küçük çaplı bomba ve teknik, lojistik ve destek hizmetleri alacak.
İsrail'in bu satın almayı kısmen, aldığı yıllık 3,8 milyar dolarlık ABD askeri yardımını kullanarak finanse etmesi bekleniyor.
Bu işlem, Trump'ın ikinci dönemine başlamasından bu yana yönetimin, İsrail'e silah satışını hızlandırmak için Kongre'yi atlayarak acil durum yetkilerini resmen kullandığı ilk örnek olma özelliğini taşıyor. Yönetim, Kongre'deki gayri resmi inceleme prosedürlerini atlayarak daha önce de birkaç askeri yardım paketini onaylamıştı, ancak şimdiye kadar resmi bir acil durum ilan etmekten kaçınmıştı.
פצצות ג'יי־דאם בבסיס חיל האוויר
İsrail Hava Kuvvetleri üssünde JDAM bombaları
(Fotoğraf: Yoav Zitun)
Bu yılın başlarında, Dışişleri Bakanlığı, aylarca süren kongre komitelerindeki gecikmelerin ardından, Apache saldırı helikopterleri ve zırhlı araçlar da dahil olmak üzere İsrail için 6,5 milyar dolar değerinde dört silah paketini onaylamak için kongre incelemesini atladı.
Acil durum yetkisi nadiren kullanılır, ancak emsalsiz değildir. Biden yönetimi, 7 Ekim saldırılarından kısa bir süre sonra İsrail'e tank mermileri ve topçu mühimmatı göndermek için 2023'te aynı hükmü iki kez kullandı ve ayrıca Rusya'nın işgalinin ardından Ukrayna'ya silah teslimatlarını hızlandırmak için 2022'de de kullandı.
Trump'ın kendisi de ilk döneminde 2019'da, İran ile gerilimleri gerekçe göstererek Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne 8,1 milyar dolarlık silah satışını onaylamak için tartışmalı bir hamlede bu yetkiyi kullandı.
Mevcut paketteki MK-80 bombaları, Kongre'de gayri resmi olarak inceleniyordu, ancak yönetim acil durum ilanıyla ilerlemeden önce ilgili komitelerden henüz onay almamıştı.
Bu hamle, Kongre denetimini baltaladığını söyleyen milletvekillerinden sert eleştiriler aldı.
Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi'nin önde gelen Demokrat üyesi New York Milletvekili Gregory Meeks, "Acil durum yetkisinin kullanılması, yönetimin bu savaşı haklı çıkarma gerekçesinin özünde temel bir çelişki yaratıyor" dedi. "Trump yönetimi, İran ile savaşa tamamen hazır olduğunu defalarca ısrarla belirtti, ancak Kongre'yi atlama telaşı çok farklı bir hikaye anlatıyor."
Dışişleri Bakanlığı duyurusunun sonunda, projenin ana yüklenicisinin Teksas, Garland merkezli Repkon USA olduğu ortaya çıktı.
ABD Kongresi
(Fotoğraf: Brendan Smialowski/ AFP)
Ancak şirket Amerikan sermayeli değil. Repkon USA, Türk silah üreticisi Repkon'un bir yan kuruluşudur.
Mart 2025'te Türk şirketi, Garland üretim tesisini ABD savunma devi General Dynamics'ten satın aldı. Fabrika, ABD ordusu ve İsrail Hava Kuvvetleri tarafından yaygın olarak kullanılan JDAM hassas güdüm kitlerinin temel bileşeni olan MK-80 serisi bomba gövdelerini üretebilen ABD'deki tek tesistir.
Türk sahipliği, bazı Amerikalı savunma analistleri ve politika yapıcıları arasında endişelere yol açmıştır.
Muhafazakar Heritage Foundation'da araştırmacı olan Jim Fein, ABD Yabancı Yatırımlar Komitesi'ni (CFIUS) geçen yıl bu satın almayı onayladığı için eleştirmiş ve bu durumun, yabancı bir şirketin ABD askeri tedarik zincirindeki önemli bir bileşenin üretimini kontrol etmesine fiilen izin verdiğini belirtmiştir.
Analistler, bu düzenlemenin hem ABD hem de müttefik güçler için tedarik zincirinde potansiyel bir zafiyet yaratabileceği konusunda uyarıyor.
Türkiye NATO üyesi olmaya devam etse ve Trump ile Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasındaki ilişkiler ısınsa da, Ankara giderek ABD çıkarlarıyla çatışan politikalar izliyor.
Türkiye, Rusya'nın S-400 hava savunma sistemini satın aldı; bu da F-35 savaş uçağı programından çıkarılmasına ve 2020'de ABD yaptırımlarının uygulanmasına yol açtı. Ankara ayrıca ABD tarafından desteklenen Suriye'deki Kürt güçlerine karşı operasyonlar düzenledi ve Yunanistan'ı defalarca tehdit etti.
İsrail için en önemlisi, Türkiye 7 Ekim saldırılarından bu yana Hamas'ı güçlü bir şekilde destekledi ve İsrail'e diplomatik ve ekonomik ambargo uyguladı.
Bu duruşa rağmen, Türkiye bağlantılı bir şirket, Amerikan iştiraki aracılığıyla İsrail ordusuna ağır bombalar tedarik ediyor.
Güvenlik uzmanları, Repkon'un sözleşmeler ve düzenleyici onaylar yoluyla Türk hükümetiyle yakın bağlar sürdürdüğünü ve jeopolitik gerilimlerin tırmanması durumunda Ankara'nın üretim üzerinde dolaylı baskı uygulayabileceği olasılığının bulunduğunu söylüyor.
Analistler, silah üretimine açıkça karşı çıkmasa bile -ki bu Washington ile büyük bir çatışmaya yol açabilir- Türkiye'nin üretim gecikmeleri, işçi anlaşmazlıkları veya kriz sırasında teslimatları yavaşlatan teknik sorunlar yoluyla tedarik zincirini etkileyebileceğini belirtiyor.
Repkon ayrıca diğer ABD mühimmat üretim programlarında da yer alıyor ve yakın zamanda Kentucky'de bir patlayıcı üretim tesisi inşa etmek için bir sözleşme kazandı.
Dışişleri Bakanlığı, silahların önemli bir bölgesel müttefiki güçlendirerek ABD ulusal güvenliğine katkıda bulunacağını söyleyerek satışı savundu.
Bakanlık resmi açıklamasında, satışın "Orta Doğu'da siyasi istikrar ve ekonomik ilerleme için önemli bir güç olan stratejik bir bölgesel ortağın güvenliğinin iyileştirilmesine yardımcı olarak Amerika Birleşik Devletleri'nin dış politikasını ve ulusal güvenliğini destekleyeceğini" belirtti.
ABD yetkilileri, bombaların İsrail'in tehditlerle başa çıkma kabiliyetini artıracağını, vatan savunmasını güçlendireceğini ve önemli bir caydırıcı unsur olarak hizmet edeceğini ekledi.
Aynı zamanda, silahların temel bileşenlerinin üretiminde Türk sermayeli bir şirketin öne çıkan rolü, Ortadoğu'daki giderek karmaşıklaşan ittifaklar ve rekabet eden çıkarlar ağını vurguluyor; burada, bazı durumlarda, İsrail'in savaşma yeteneği, en sert eleştirmenlerinden biri tarafından üretilen silahlara bağlı.
https://www.ynetnews.com/article/bkmojptkzx
- - - - - - - - - - - - -
a45UyF587661
- - - - - - - - - - - - -
