Fuarda sergilenen 42.000 lbf sınıfındaki yerli turbofan motor büyük olasılıkla “tam çalışır uçuşa hazır seri motor” değil, teknoloji demonstratörü / mühendislik prototipi / mockup seviyesinde olduğu düşünülüyor.

Burada önemli olan nokta şu:

Bir turbofan motorun “gerçek” olması tek bir kategori değil. Savunma ve havacılık sektöründe genelde şu aşamalar vardır:

1. Görsel mockup

• Dış kabuk vardır.

• İç mekanik yoktur ya da temsili parçalar vardır.

• Fuar ve tanıtım amaçlıdır.

2. Engineering mockup

• Boyutlar gerçektir.

• Bazı iç bileşenler bulunur.

• Yerleşim, bakım erişimi, entegrasyon testleri için kullanılır.

3. Core demonstrator / çekirdek prototip

• Kompresör, yanma odası, türbin gibi ana sistemler çalışabilir.

• Ancak tam itki üreten uçuş motoru değildir.

4. Ground-test engine

• Test standında gerçekten çalışır.

• Fakat henüz uçuş sertifikasyonu yoktur.

5. Flight-ready engine

• Uçuş testine uygun seviyededir.

42 bin lbf sınıfı neden çok kritik?
Çünkü bu seviye:

• F110-GE-129,

• EJ200,

• Pratt & Whitney F100 gibi üst düzey savaş uçağı motor ligine giriyor.

Bu sınıfta motor geliştirmek:

• süperalaşım metalurjisi,

• tek kristal türbin kanadı,

• yüksek sıcaklık kaplamaları,

• FADEC kontrol sistemi,

• yüksek basınç kompresörü,

• art yakıcı stabilitesi,

• titreşim yönetimi,

• binlerce saatlik dayanım testi
  gerektirir.

Dolayısıyla yalnızca dış görünüşe bakarak “motor hazır” demek mümkün olmaz.

Fuardaki motor neden büyük ihtimalle erken aşama görünüyordu?
Açık kaynak görüntülerine ve sektör pratiğine göre:

• Motorun çoğunlukla “vitrin sunumu” diliyle tanıtılması,

• Kamuya açık çalıştırma videosunun olmaması,

• Tam güç test verilerinin paylaşılmaması,

• Yakıt tüketimi, turbine inlet temperature, thrust-to-weight gibi teknik parametrelerin açıklanmaması,

• Test hücresi görüntülerinin olmaması,

• Uçak entegrasyon takviminin belirsiz olması

onun büyük ihtimalle:

• tam çalışan çekirdek demonstratör,

• ya da dış geometrisi tamamlanmış mühendislik prototipi
  olduğunu düşündürüyor.

Özellikle havacılıkta şu çok önemlidir:

“Motoru göstermek” ile “motoru güvenilir biçimde çalıştırmak” arasında devasa fark vardır.

Bir ülke:

• gövdeyi,

• kompresör fanını,

• art yakıcıyı
  üretebilir; fakat asıl zor kısım:

• yüksek sıcaklıkta saatlerce çalışan türbin çekirdeği
  ve

• güvenilirlik ömrüdür.

Örneğin:

• KAI KF-21 Boramae programında bile yerli motor yerine uzun süre Amerikan motoru kullanıldı.

• Shenyang WS-10 motorunun olgunlaşması Çin’in onlarca yılını aldı.

• Saturn AL-41F1 seviyesine ulaşmak bile çok zor bir süreçtir.

Bu yüzden fuarda görülen 42 bin lbf motor için bugün en teknik ve temkinli yorum şu olur:

Büyük ihtimalle tamamen boş bir maketten daha ileri seviyede; ancak tam operasyonel, uzun ömürlü, uçuş sertifikalı olgun savaş uçağı motoru seviyesinde olduğu henüz doğrulanmış değil.

Gerçek olgunluk göstergeleri şunlar olurdu:

• bağımsız test hücresi videoları,

• tam güç çalıştırma görüntüleri,

• saatlik dayanım testleri,

• thrust curve verileri,

• uçak entegrasyonu,

• uçuş testleri,

• seri üretim hattı,

• lojistik ve bakım altyapısı.

Bunlar kamuya açık şekilde görülmeye başladığında “gerçek operasyonel motor” değerlendirmesi güçlenir.

- - - - - - - - - - - - -
a45UyF587661
- - - - - - - - - - - - -

Gruba mesaj göndermek icin	:	ozgur-gundem@googlegroups.com
Gruba uye olmak icin	:	ozgur-gundem+subscribe@googlegroups.com
Grup kurucusuna yazmak icin	:	0raj.p0yraz@neomailbox.net  /  oraj.poyraz@openmail.cc
Grup Sayfamiz	:	https://groups.google.com/g/ozgur-gundem/
Arzu ederseniz bloğuma da göz atabilirsiniz	:	http://orajpoyraz.blogspot.com/
Eposta adresleri (Derdiniz varsa buradan ulaşın.)	:	Oraj.Poyraz@erkin.cc 0raj.p0yraz@neomailbox.net oraj.poyraz@openmail.cc