Türkiye Türkçesinin Latin alfabesiyle yazılmış en eski metni 1544 tarihlidir.

Dikkat çekici olan, bu metnin günümüz Türkçesine şaşırtıcı derecede yakın olmasıdır.

Yazar Kimdir?

Türkçe diyaloglar içeren "De Turcarum Moribus Epitome" adlı eserin yazarı Bartholomaeus Georgievitz (1505-1560), Hırvat kökenli bir esir-gezgindir. Prens Ladislaus Szalkai'nin hizmetinde Macaristan'a yerleşmiş ve Ağustos 1526'da Mohaç Savaşı'nda Osmanlı ordusuna karşı savaşmıştır.

Esaret Yılları

Genç Georgievitz savaşta esir düştü, köle olarak satıldı ve Anadolu'ya götürüldü. On yıl boyunca yedi kez el değiştirdi. Bu süre içinde defalarca kaçmayı denedi, sonunda 1536'nın sonlarında başarıya ulaştı. Karamanya ve Suriye çölünden geçerek 1537 Paskalyası'nda Kudüs'e vardı.

Özgürlük ve Dönüş

Georgievitz bir süre Kudüs'te Fransisken manastırının bekçiliğini yaptı. Ardından kara yoluyla Avrupa'ya döndü, Antwerp'e yerleşti ve yazmaya başladı. Kroniğinin dört farklı versiyonunu 1544'te yayımladı. Bilgin bir hacı olarak yaşamını sürdürdü, 1551'de Roma'ya taşındı ve 1560'ta orada hayata veda etti.

Eserin Etkisi

Georgievitz'in kaleme aldığı sekiz kronik birçok Avrupa diline aktarıldı ve 19. yüzyıla dek yaklaşık doksan kez yeniden basıldı. Bu eser muhtemelen sonradan Doğu'ya seyahat eden hemen tüm gezginler tarafından okunmuştur.

Eserin İçeriği

Tam anlamıyla bir seyahatname değil, daha çok "örf ve adetler" üzerine yazılmış bir el kitabıdır. Ayrıca:

Esaretten kaçmak isteyen kölelere pratik öneriler

Slavca ve Türkçe bir sözlük

Osmanlı İmparatorluğu'ndaki kölelerin yaşam şartlarına dair detaylı bilgiler

içermektedir.

Oraj POYRAZ(0raj.p0yraz@neomailbox.net)
           L2fSIJNoA0xfSNxA  

---