| Nepal'de cumhuriyet ilan edildi BBC - 29 Mayıs 2008 | |||||||||||
| Nepal'de kurucu meclis 240 yıllık monarşiyi sona erdirerek, dünyanın en yeni cumhuriyetini ilan etti.
Yeni seçilen kurucu meclisin başkent Katmandu'daki ilk oturumunda yapılan oylamada monarşi, büyük oy çoğunluğuyla ilga edildi. Nepal Komünist Partisi (Maocular), krallığın kaldırılacağı yolunda yapılan anlaşma üzerine silah bırakmayı ve seçimlere katılmayı kabul etmiş ve 10 Nisan'da yapılan seçimlerde seçimlerde büyük çoğunluk elde etmişti. Nepal'deki seçimlerde: seçmenler Millet Meclisi'nin 240 üyesini doğrudan seçiyor. 335 sandalye nispi temsil sistemiyle kadınlar, etnik gruplar ve kastlar için, kalan 26 milletvekilliğ Nepal Komünist Partisi (Maocular), böylece, partilere ayrılan 240 sandalyenin 220'sini kazanarak ezici bir çoğunluk elde etmiş oldu. Milletvekillerinin birçoğunun geleneksel kıyafetler giydiği ve zengin bir etnik çeşitliliğe sahip ülkede anadillerini konuştukları gözlendi. Meclis için 26 üyenin daha, partiler tarafından aday gösterilmesi gerekiyor. Maocu partinin başkan yardımcısı Baburam Bhattarai, "Kralın başka bir seçeneği yok ama eğer sarayı terk etmeyi reddederse, onu oradan zorla çıkarmak için kanunlara başvuracağız" şeklinde konuştu. Hanedanın son kralı Halk nezdindeki popülaritesi iktidara zorla el koyduğu 1 Şubat 2005'ten bu yana düşen Kral Gyanendra, bölgesel bir yöneticinin 1769'da Katmandu'yu ele geçirip Nepal'i birleştirerek kurduğu monarşinin sonuncu kralı oldu.
1951 yılında meşruti monarşiye geçilen Nepal'de 1962 yılında yeni anayasa ilan edildi. 2 Mayıs 1980'de ise partisiz yönetim kabul edildi. 1990'da Kral Birendra Bir Bihram Şah Deva iktidar tekelini gevşetti. 19 Nisan 1990'da başbakanlığa Krişna Prasat Bhattanai'nin getirilmesiyle otuz yıldır ilk kez bağımsız bir hükümet kuruldu. 1990 baharında çok partili sisteme geçilerek Nisan 1991'de seçimler yapıldı, ilk demokratik hükümet Mayıs 1991'de göreve başladı. Şubat 1996'da Nepal Komünist Partisi (Maocular) krallığın kaldırılması için gerilla savaşını başlattı 1 Şubat 2005 tarihinde Kral Gyanendra, yönetime zorla el koydu ve olağanüstü hal ilan etti. Başkent Katmandu'da 19 gün süren kanlı gösterilerden sonra kral, 24 Nisan 2006'da yetkilerinden vazgeçti ve feshedilen parlamentonun yeniden açılmasını kabul etti. 18 Haziran 2006’da Maocu hareketin lideri Prachanda Katmandu'da hükümetle görüşerek yakın zamanda kurulacak olan geçici hükümette kendilerine yer verilmesi yönünde söz aldı. Maocularla, geçici hükümeti oluşturan 7 parti arasında 21 Kasım 2006'da iktidarın paylaşımını öngören tarihi bir barış anlaşması imzalandı ve Şubat 1996'dan bu yana 13 bin kişinin ölümüne yol açan iç savaş sona erdi. Ocak 2007’de yeni parlamento kuruldu ve Maocular sandalyelerin 4’te 1’ini alarak temsil hakkı kazandılar. Bundan sonra hükümet krallığın yetkilerini sınırlamak suretiyle demokratikleşme sürecini başlattı. Fakat Eylül ayında Maocular, hükümetin krallığa karşı demokratikleşme sürecinde elini ağırdan aldığı gerekçesiyle hükümetten çekildiklerini açıkladılar. Nepal hükümeti, 24 Temmuz 2007'de Kral Gyanendra ve ailesinin yaşadığı Katmandu'daki kraliyet sarayını kamulaştırarak, monarşinin tamamen kaldırılması yönünde bir adım daha attı.
Nepal geçici meclisi ise, 28 Aralık 2007'de yaptığı oylamada, monarşiyi feshetti. Ocak 2008'de geçici meclis Nepal'i resmen laik bir devlet olarak ilan etti ve kralın portreleri bütün resmi dairelerden kaldırıldı. Ordunun ve diğer resmi kurumların isminden "Krallık" ibaresi çıkarıldı, Kral Gyanendra'yı öven eski milli marş yerine kabul edilen yeni milli marş 3 Temmuz 2007'de halka duyuruldu. Uzun tartışmaların ardından Nepal'de geçici anayasa üzerinden bir anlaşma sağlanmış ve 10 Nisan 2008'te Anayasa Meclisi seçimleri tamamlanmıştır. Anayasa Meclisi seçimlerinde ezici biçimde galip gelen Maoistler, Nepal Kongre Partisi ve NKP(BML) ile Anayasa Meclisi'ni oluşturmuştur. 28 Mayıs 2008'te düzenlenen ilk Anayasa Meclisi toplantısında daha önce geçici anayasada kararlaştırıldığı üzere monarşi yıkılmış ve Federal Demokratik Nepal Cumhuriyeti kurulmuştur. Maocu yeni hükümet 24 Mayıs 2008'de Nepal Başbakanı Girija Prasad Koirala, nisandaki seçimleri kazanan Maoculardan yeni hükümeti kurmalarını istedi. Zengin etnik yapıya federal hükümet Yeni Nepal'in, etnik gruplarla hükümet arasında varılan anlaşma gereği federal bir yapıda olacağı belirtiliyor. Nepal İçişleri Bakanı Krişna Sitaula, yaklaşık bir aydır süren müzakerelerin ardından tarafların sekiz maddelik anlaşmaya imza attığını söyledi. Bakan Sitaula, anlaşmanın özerk bölgeler oluşturulmasını içerdiğini söylemiş, ancak ayrıntıların 10 Nisanda kurucu meclisin seçilmesinden sonra belirleneceğini açıklamıştı. Etnik gruplar, mecliste sandalyelerin yüzde 30'unun kendilerine ayrılmasını, ordu ve kamu işyerlerinde nüfuslarına oranla iş verilmesini istiyor. Kültürel özellikleri ve dilleriyle, komşu Hindistan'a yakın olan ve 26 milyonluk nüfusun yaklaşık yüzde 30'unu oluşturan Madhesilerin, parlamentoda sadece yüzde 15 oranında temsil edildikleri için yaklaşık iki hafta süresince düzenledikleri şiddetli protesto gösterilerinde 9 kişi ölmüştü. | |||||||||||
(Sanskritçe: Anavatan cennetten bile daha kutsaldır.)
नेपाल अधिराज्य
Nēpāl Adhirājya
Resmî dil(ler) Nepali ve Sanskritçe
Nepal coğrafi konum olarak güney Asya'da, kuzeyde Çin ve güneyde de Hindistan’ın arasında kalan 147.000 km2 alana sahip bir kara ülkesidir. Kuzeyinde Himalayalar ve güneyinde de ormanlık Terrai bölgesi ile çevrelenmiştir. Yaklaşık olarak 29 Milyon nüfusa sahip olan Nepal’de halkın büyük bölümü tarımla uğraşmaktadır. Nepal halkını Hindistan'dan gelen Racputana asıllı Gurkal'larla Güney Hindistan'dan gelen Bhutia'lar ve Nevar'lar oluşturur.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder